Piosenka z tekstem, czyli o tekstach do utworów

Gitarzyści wymyślają zagrywki, grają akordy i układają solówki. To już wiemy. Ale gitarzysta to także artysta, a artyści piszą też teksty i czasem je śpiewają. Jeśli jeszcze nie piszesz tekstów do własnych utworów, najwyższa pora spróbować tej sztuki. A oto nasz krótki poradnik, z którego się dowiesz, jak w dziesięć minut zostać tzw. tekściarzem.

Większość gitarzystów czerpie największą przyjemność z grania podczas wykonywania swoich własnych kompozycji. W całej tej zabawie, o której od lat piszemy w naszym miesięczniku, chodzi o to, by grać własne nuty i tworzyć z pasją swoje własne utwory. Ćwiczenie zagrywek znanych muzyków i rozpracowywanie riffów grupy Behemoth to tylko szlifowanie warsztatu w przedsionku kariery. Granie cudzych kompozycji będzie zwykłą stratą czasu, jeśli nie znajdziesz w tym inspiracji do autorskich dźwięków. Pierwszy krok na drodze do sławy to zacząć komponować. A może już od dawna wymyślasz swoje utwory? Jeśli tak jest w istocie, to świetnie! Zauważ jednak, że utwory to nie tylko muzyka - utwory to także teksty. Teksty lepiej napisać, zanim się je zaśpiewa. O ile ktoś wcześniej nie pisał wierszy do poduszki, napisanie pierwszego tekstu może być dla niego nie lada wyzwaniem. Nie ma się jednak co obawiać. Wystarczy rzucić okiem do książeczki z tekstami z ostatniej płyty jakiegoś zespołu, choćby na przykład Hey, by uświadomić sobie, że pisanie tekstów to (po przebrnięciu przez pierwsze dziesięć wersów i nabraniu wprawy) bułka z masłem. Ponieważ "Gitarzysta" nie jest kwartalnikiem literackim, ale magazynem dla ludzi z pasją i charakterem, nie szukajmy kłopotów i nie wnikajmy w tematy typu "składnia polska" czy "zasady interpunkcji". Zastanówmy się natomiast nad tym, o czym może zaśpiewać natchniony gitarzysta. O czym to ja miałem zaśpiewać?

O CZYM MOGĄ BYĆ NASZE TEKSTY?

Odpowiedź brzmi: o wszystkim. Zabrzmi to z pozoru śmiesznie, ale warunkiem jest to, by ułożone w zdania słowa miały sens. Nie wszystkim autorom tekstów się to do końca udaje (wspominaliśmy już Hey?), ale jeśli masz talent poetycki, Twoje teksty mogą mieć nie tylko sens, ale i głębsze przesłanie. Z szukaniem tej głębi nie należy specjalnie przesadzać, o ile nie masz pewności, że pisane przez Ciebie teksty i poezje są naprawdę dobre (co ocenią już sami słuchacze).

PO PIERWSZE: UWIERZ W TO

Każdy artysta widzi świat z innej perspektywy. Każdy może pisać teksty o czymś innym. To oczywiste. Wszyscy się różnimy i myślimy o wielu różnych rzeczach. Ktoś akurat myśli o tym, co się wydarzy na kolejnej piątkowej imprezie, ktoś inny bez trudu potrafi dostrzec kruchość ludzkiej egzystencji. Ktoś będzie szlochał, przyzywając utraconą miłość, inny wręcz przeciwnie, zaśpiewa: "kochać to nie znaczy zawsze to samo" i tak dalej. No i świetnie! Trudno bowiem, by wszyscy pisali i śpiewali w kółko o tym samym - jako słuchacze zanudzilibyśmy się na śmierć. Komentarze i gusta zostawmy na boku. Istotną kwestią, do której powoli zmierzamy w tym akapicie, jest to, by wokalista wierzył w to, co śpiewa. Wykonawca nie tylko powinien rozumieć sens śpiewanych przez siebie słów, ale dobrze by było, gdyby też chciał coś słuchaczom interesującego opowiedzieć.

PO WTÓRE: OPOWIEDZ WŁASNĄ HISTORIĘ

Układaj teksty o tym, o czym masz pojęcie. Przekaż w słowach pewną historię, najlepiej wziętą z własnego lub czyjegoś życia. Jeśli nie miałeś nigdy dziewczyny - pisz o tym teksty piosenek. Jeżeli lubisz szaleć na mieście - spisuj rymowane przygody w podręcznym notesie. Nie wierzysz w nic? Napisz o tym tekst piosenki. Dobrze zarabiasz? Tu byłbym raczej ostrożny. Pisz prawdę o sobie i swoim życiu (lub swoich znajomych). W swoich tekstach pokaż odbiorcom kawałek siebie. Takie teksty są najbardziej wiarygodne i słuchacze czują, że są prawdziwe.

Wspominaliśmy o tym już kiedyś w "Ścieżkach kariery", że najgorszą rzeczą jest to, gdy śpiewający nie identyfikuje się z tekstem. To łatwo usłyszeć i przykłady takich tekstów słyszymy codziennie w komercyjnych stacjach radiowych ("możesz mie-mieć" itd.). Dla ambitnego twórcy najważniejszą sprawą jest to, by zyskać wiarygodność i być przekonującym. Uda Ci się to osiągnąć, jeżeli w tekstach przedstawisz historie prawdziwe, z którymi możesz się identyfikować i w które sam wierzysz. Dodajmy jeszcze, że nie trzeba odkrywać się do końca we własnych lirykach i teksty nie muszą dotyczyć najtajniejszych tajemnic naszej rodziny (może opowiedziana z pikantnymi szczegółami historia życia Twojego kumpla?), ale odrobina szczerości nigdy nie zaszkodzi.

PILNUJ RYTMU

Teraz trochę o kwestiach technicznych. W muzyce popularnej, czyli nie tylko w hip-hopie, ale także i w metalu obowiązuje reguła, która mówi, że słowa powinny mieć także sens od strony muzycznej. Chodzi o rytmikę śpiewanego przekazu, a więc o to, by zdania zwrotek i refrenów były dopasowane pod względem podziału do linii melodycznych i słowa współgrały z melodią, a nawet ją podkreślały. To ważny szczegół, gdyż w wielu amatorskich piosenkach wyraźnie słychać, jak wokalista nie może "wyrobić się" i zmieścić we frazie słowa kolejnych wersów. W takim przypadku tekst po prostu nie pasuje do piosenki i trzeba go poprawić. Jeżeli dziwnym trafem nie możesz dopasować napisanych słów do melodii, policz, ile nutek masz do zaśpiewania w każdym takcie i sprawdź, czy sylaby wersów się z tym zgadzają. Jeśli nie, znajdź inne słowo w słowniku.

TO PIOSENKA WŁAŚNIE O MNIE!

Słuchacz powinien w piosence odnaleźć samego siebie. Słuchacze podświadomie liczą na to, że wykonawca będzie śpiewał o nich samych. Odbiorcy lubią identyfikować się z tekstem i lubią mówić: "to kawałek właśnie o mnie i o moim życiu!". Jeśli umiesz napisać takie teksty, będziesz miał słuchaczy w kieszeni. Co więcej, wydawcy zawsze przychylnym okiem patrzą na twórców, którzy potrafią prócz świetnej muzyki tworzyć teksty, z którymi utożsamiają się słuchacze. Wokalista powinien swemu odbiorcy coś przekazać, podzielić się z nim jakimś tematem, sprzedać jakąś historię, w której słuchacz będzie mógł odnaleźć samego siebie.

PO ANGIELSKU CZY PO POLSKU?

Zauważmy, że i w tym temacie bardziej popłaca szczerość. Jeżeli materiał skierowany jest na rynek anglojęzyczny, wokalista potrafi dobrze zaśpiewać po angielsku, a autor potrafi dobrze napisać tekst w tym języku, to nic nie stoi na przeszkodzie, by tworzyć również w języku angielskim. Jeżeli materiał skierowany jest na rynek polski, a wokalista nie zna perfekcyjnie zachodniego narzecza i akcentu, lepiej pisać teksty i śpiewać je w języku polskim. Przykład wielu rodzimych wykonawców - nie tylko z kręgu rocka - pokazuje, że polscy słuchacze chcą słuchać polskich tekstów i piosenek śpiewanych w ich ojczystym języku. Natomiast przykład polskich wykonawców próbujących podbijać nasz rodzimy rynek, śpiewając w obcym języku, udowadnia, że takie działanie to w dużej mierze strata czasu i pieniędzy. To prawda, słuchacze, dla których nie liczą się teksty, zadowalają się anglojęzycznymi produkcjami duetu Kalwi & Remi. Ale jeśli chcesz zrobić karierę w Polsce - śpiewaj jednak po polsku. Nigdy więcej "Keine Grenzen".

CZYTAJ I UCZ SIĘ

Doskonałym sposobem na to, by nauczyć się czegoś o pisaniu tekstów do piosenek, jest czytanie tekstów innych wykonawców. Jeżeli chcesz być autorem słów, czytaj jak najwięcej różnych tekstów napisanych do muzyki. Celowo nie wymieniam tutaj konkretnych autorów, gdyż dla każdego z nas sztuka literacka znaczy coś innego. Chodzi o to, by studiować teksty, które nam się podobają. Bierz przykład ze swoich idoli. Sprawdź na przykład, o czym śpiewa Mark Knopfler na swym ostatnim materiale autorskim. Czy wiesz, o czym traktują utwory grup Trivium albo The Editors? O czym piszą teksty muzycy grupy Metallica? Teksty swoich ulubionych polskich wykonawców na pewno już znasz, ale nic nie zaszkodzi, by posłuchać, o czym śpiewają muzycy mniej znanych polskich zespołów, które wyłowisz np. na MySpace. Wsłuchaj się w słowa. Od razu poznasz teksty napisane od niechcenia i te, w których stworzenie autor włożył więcej wysiłku. Być może coś z tego, co usłyszysz, zainspiruje Cię do napisania własnej piosenki?
Pytanie za sto punktów: czy wiesz, że bardziej ambitni hiphopowcy czytają słowniki? W ten sposób uczą się nowych wyrazów, którymi potem mogą zaskoczyć przeciwnika w bitwach słownych na żywo. To samo robią niektórzy pisarze i dziennikarze. Jeśli chcesz być cenionym autorem słów do piosenek, zaglądaj do słowników. Wystarczy kilka minut dziennie i po tygodniu zobaczysz, o ile szybciej nowe rymy będą przychodzić Ci do głowy.

ŁAP KARTKĘ, DŁUGOPIS I PISZ

Podsumujmy całość. Słowa piosenek powinny mieć sens. Niech to będzie nawet "bla, bla, bla - od najmłodszych lat", jak śpiewał Grzegorz Markowski, ale tekst nie może być o niczym. Basista Twojego zespołu powinien zrozumieć przesłanie po przeczytaniu słów, które napisałeś do ostatniej piosenki. Jeśli je zrozumie, wtedy jest szansa, że tekst zrozumie także słuchacz (przy okazji, perkusistom tekstów nigdy nie pokazujemy, bo oni i tak ich nigdy nie rozumieją). Teksty mogą dotyczyć wszystkich tematów, pod warunkiem że wiesz, po jakim terenie się poruszasz. Pisz o tym, o czym masz pojęcie. Pisz o sobie i o tym, co zrozumieją Twoi potencjalni odbiorcy. Słowa powinny pasować do muzyki i rytmu. Dobrze dopasowane teksty po prostu łatwiej się śpiewa i łatwiej się ich słucha. Poza tym słowa powinny być w języku, który zna i rozumie wokalista. Jeżeli wokalista nie zna perfekcyjnie angielskiego, to lepiej byłoby, gdyby śpiewał po polsku.

Nikt nie powiedział, że autor tekstów do muzyki gitarowej musi szczycić się literackim kunsztem na miarę Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego. W żadnym wypadku. W muzyce okołorockowej na początek wystarczą ciekawe tematy, dobre rymy i trafne spostrzeżenia, potem można sięgnąć do skarbnicy różnych zagadnień. Jedna wokalistka zaśpiewała kiedyś, że "piosenka musi posiadać tekst". Trochę się myliła, piosenka nie musi posiadać tekstu - pisanie tekstów na siłę mija się z celem. Ale jeżeli komuś spod pióra wychodzą lepsze teksty niż powyższy fragment, to na pewno warto je pisać. Jak się pisze teksty? Sprawdź sam. Zacznij już teraz. Weź do ręki gitarę, sięgnij po kartkę papieru, długopis, zacznij grać i spisuj słowa, które przychodzą Ci do głowy. Po chwili na pewno powstanie z tych słów jakaś sensowna opowieść. Powodzenia!

Tomasz Hajduk

POZOSTAŁE

Studencki Festiwal Muzyki Bluesowej Bluesroads

"Czemu Kraków nie ma cyklicznego festiwalu bluesowego?" - to pytanie zadawał sobie zapewne niejeden krakus.

Gramy dalej

Epica - 15.05.2012 - Katowice

15 maja w katowickim Mega Clubie na jednym z dwóch polskich koncertów wystąpiła holenderska formacja Epica. Galeria z tego wydarzenia.

Gramy dalej

Ive Mendes - 16.05.2012 - Wrocław

Zapraszamy do galerii zdjęć z koncertu Ive Mendes we Wrocławiu.

Gramy dalej

Lostprophets & Young Guns - 11.05.2012 - Berlin

11 maja w berlińskim Huxleys Neue Welt wystąpiły formacje Lostprophets oraz Young Guns. Galeria z tego wydarzenia.

Gramy dalej

Czyżynalia (dzień drugi) - 12.05.2012 - Kraków

Drugi dzień krakowskich Juwenaliów to występy m.in. Apocalyptiki, Hey oraz Illusion. Zobaczcie zdjęcia z tych i innych koncertów.

Gramy dalej

Zobacz wszystkie