Blues #61 - Kolory gamy molowej melodycznej w improwizacji bluesowej, cz. 1

Gdybym zadała pytanie: "jakie skale są odpowiednie do improwizacji wokół bluesowej harmonii?", z pewnością wśród odpowiedzi znalazłyby się: "pentatonika", "bluesowa" oraz "dorycka" czy "miksolidyjska". Chcę w tym momencie zwrócić uwagę na to, że to nie skale są kluczem w improwizacji, ale funkcje (akordy), wokół których improwizujemy. Dlaczego miksolidyjska od dźwięku G idealnie pasuje w 12-taktowym chorusie, który rozpoczyna akord G7? Odpowiedź: ponieważ występuje tu interwał septymy małej charakterystyczny zarówno dla skali miksolidyjskiej, jak i wspomnianego akordu. Jak powstało brzmienie skali miksolidyjskiej w C? Odpowiedź: zagraliśmy gamę C-dur od 5. jej dźwięku (G). Jaki akord opisuje V st. gamy durowej? Odpowiedź: durowy z septymą małą. Jakie akordy tworzą trzon bluesa w tonacjach durowych? Odpowiedź: durowe z septymą małą. To już wiemy z poprzednich odcinków naszych warsztatów. Kolejne pytanie nasuwa się samo: czy akord durowy z septymą małą opisuje również stopnie innych gam (lub skal)? Odpowiedź brzmi: tak. Jedną z nich jest gama molowa melodyczna, która będzie główną bohaterką tego i kilku następnych spotkań z warsztatem bluesowym magazynu "Gitarzysta". Do dzieła!

Dołączone do warsztatu przykłady przedstawiają, w jaki sposób można zapoznawać się z nowymi dźwiękami, aby rozwijać technikę, a także - co moim zdaniem najważniejsze - słuch i muzyczną wyobraźnię. Pominęłam tutaj charakterystyczny na gryfie szkic gamy molowej melodycznej obejmujący jedną oktawę. Uczyniłam to celowo, co nie znaczy, że nie należy się z tym zapoznać. Każdy przykład zawiera w sobie jakąś techniczną barierę do pokonania oraz uczy nie tylko nasze palce, gdzie i co zagrać, ale przede wszystkim, jak to słychać. Daje również możliwość jego wykonywania w co najmniej kilku wariantach, odpowiednich dla naszego poziomu gry i posiadanego warsztatu.

Jako pomoc w wykonaniu powyższych wariantów omawianego przed chwilą przykładu może posłużyć dołączony do warsztatu rys. 1.

W PRZYKŁADZIE 3 wybrałam inną parę strun. Tym razem gramy ósemkami po dwa dźwięki przypadające na zmianę na strunach d i g. Drugi dźwięk każdej zilustrowanej w przykładzie pary należy wykonać poprzez gliss, a więc płynne "prześlizgnięcie" się palca na gryfie do progu właściwego dla danego dźwięku. Spróbuj według tego samego klucza zagrać kolory gamy molowej melodycznej d na pozostałych, sąsiadujących ze sobą parach strun. Jako pomoc może posłużyć rys. 1. Ćwicz na początku w wolnym tempie, zwracając uwagę na dokładność wykonania elementu gliss.

Kolejna para strun i kolejne ćwiczenie to PRZYKŁAD 4. Tym razem mamy do zagrania harmonicznie (a więc równocześnie) dwudźwięki rozmieszczone na strunach a i d. Spójrz na rys. 1. Spróbuj w podobny sposób zagrać dowolną parę dźwięków kolejno na strunach b/h-e, g-b/h, d-g oraz e-a.

PRZYKŁAD 5 to również pary dźwięków charakterystycznych dla naszej gamy. W pierwszych dwóch taktach przykładu gramy dźwięki odpowiednie dla strun e i a, w dwóch kolejnych natomiast - strun a i d. Każdą parę dźwięków gramy tym razem melodycznie, a więc jeden po drugim. Spróbuj w podobny sposób wykonać ćwiczenie, rozpoczynając od dźwięków znajdujących się na strunach a i d, a kończąc na parach dźwięków odpowiednich dla strun d i g.

PRZYKŁAD 6 po niewielkich przekształceniach, głównie rytmicznych, może stanowić całkiem dobrą bazę dla Twojej zagrywki bluesowej. Wybrałam trzy sąsiadujące ze sobą struny d, g i b/h. Spójrz na rys. 2.

Przedstawia on kolejno pięć wybranych przeze mnie wariantów rozmieszczenia wszerz gryfu (wertykalnie) dźwięków gamy molowej melodycznej d, w sposób umożliwiający zagranie trzech dźwięków równocześnie (harmonicznie) na trzech sąsiadujących ze sobą strunach. Porównaj dźwięki przedstawione na rysunku jako ostatni wariant z tymi, które prezentuje przykład 6. Dla ułatwienia, występujące kolejno grupy trzech dźwięków (granych melodycznie lub harmonicznie) oznaczyłam tym samym kolorem. Spróbuj wykonać ćwiczenie, łącząc grupy trzech dźwięków w inny sposób, niż przedstawia to przykład 6 (ostatni wariant rys. 2). Graj melodycznie i harmonicznie. Spójrz na rys. 1. Wybierz inne, sąsiadujące ze sobą trzy struny i wykonaj ćwiczenie podobne do przykładu 6. Im więcej poznasz możliwości skorzystania z bogactwa kolorów gamy molowej melodycznej, tym ciekawsze będą Twoje improwizacje.

PRZYKŁAD 7 pozostawiam ambitnym gitarzystom do samodzielnego rozczytania i zagrania.

Czas na podsumowanie. Wszystkie przykłady graj w wolnym tempie, a nawet bardzo wolnym, zanim wykonasz je szybciej. Gdy poczujesz się już pewniej z nową paletą dźwięków zilustrowanych w przykładach obok, spróbuj z nich skorzystać, grając do dowolnego podkładu 8-, 12- lub 16- taktowego bluesa w Em, G, A lub D. Dlaczego wymieniłam takie tonacje? Zapraszam za miesiąc, a Ty tymczasem zapoznaj się z rys. 3.

Zwróć uwagę na to, jakie akordy widnieją przy II, IV, V i VII stopniu gamy molowej melodycznej i ponownie przeczytaj wstęp do tego warsztatu, poprzedzający słowa "do dzieła!".